Geschiedenis van Taiwanese thee

Taiwan – de schoonheid van thee

Toen Portugese zeelieden in 1590 Taiwan voor het eerst zagen, gaven ze het eiland de naam ‘Formosa’, wat ‘de mooie’ betekent. Honderden jaren later is de theecultuur van Taiwan gevormd door invloeden van het Chinese vasteland, Japanse investeerders en de theesmaak van Britse handelaars en zeelieden. Het resultaat is een eigen theecultuur en één heel bijzondere theesoort: de bekende oolong.

Deze week duiken we in de geschiedenis van thee in Taiwan.

De geschiedenis van Taiwanese thee

Hoewel Taiwan dicht bij zowel het Chinese vasteland in het westen als de zuidelijkste Japanse eilanden in het oosten ligt, bleef het tot ver in de zestiende eeuw een eiland met een eigen, inheemse cultuur. Maar toen Europese handelaars de Zuid-Chinese Zee verkenden, veranderde dat al snel.

In 1590 ontdekten Portugese ontdekkingsreizigers een eiland met groene bergen en vulkanische bronnen, en ze noemden het meteen Formosa – de mooie. Daarna gebeurde er bijna een eeuw lang weinig, tot in de jaren 1660 de geschiedenis van Taiwan als theeland begon.

In 1662 werd Taiwan een deel van China, en het jaar daarop kwam er een golf Han-Chinese immigranten uit de bekende provincie Fujian aan. Uit hun streek bij het Wuyi-gebergte brachten deze boeren nieuwe zaden en planten mee voor hun tuinen. Al snel verschenen er kleine theestruiken, zodat de nieuwkomers van een verfrissende kop thee konden genieten.

In de 18e eeuw ontstond er een bloeiende theehandel in het noorden van het eiland, dicht bij Taipei, en de Taiwanese kolonisten begonnen steeds meer thee en planten in te voeren. In 1855 werd de koers van de geschiedenis bepaald toen Linfeng Chi een aantal kleine oolongstruiken uit het Wuyi-gebergte meenam naar Dong Ding, in Lugu, Taiwan. De struiken gedijden goed in het klimaat van Taiwan, en de wereld maakte al snel kennis met Dong Ding Oolong.

In de twintig jaar daarna kregen Britse handelaars invloed op de theehandel. Het bedrijf Jardine Matheson & Co begon halfafgewerkte Dong Ding Oolong op te kopen en over de hele wereld te verkopen, wat de handelaar John Dodd in 1866 aanzette om fors in de regio te investeren. Thee die anders naar Anxi of Fuzhou was verscheept om afgewerkt te worden, kon nu in Taiwan zelf verwerkt worden. Zo ontstond volledig Taiwanese oolong.

In 1895 bezette het Japanse keizerrijk Taiwan en ging het verder waar de Britten gebleven waren: het investeerde fors in thee en introduceerde nieuwe cultivars. Boeren leerden de kneepjes van de Japanse theeproductie, en er werden nieuwe machines ingevoerd om de productie te verhogen.

Tegen 1970 leidde de bijzondere verhouding tussen Taiwan en het Chinese vasteland tot een meer naar binnen gerichte theemarkt, waarin boeren zich toelegden op één soort die de Taiwanezen zelf graag dronken: oolong. Nu, meer dan 400 jaar nadat de eerste Portugese zeeman dit mooie eiland zag, heeft Taiwan een sterke naam opgebouwd als producent van oolongthee.

Taiwanese theecultuur in de 21e eeuw

Bijna alle thee die vandaag in Taiwan wordt geproduceerd, wordt ook in Taiwan gedronken, en toch voert het land nog veel thee in uit China en Vietnam. Tot de populairste importthee behoren jasmijnthee en pu-erh, waar de Taiwanezen erg dol op zijn.

De Taiwanese theeproductie draait eerder om kwaliteit dan om kwantiteit. Dat komt deels door het stabiele, subtropische klimaat en de hoge bergen. Zomerregen in het zuiden en winterregen in het noorden zorgen voor goede omstandigheden om thee te telen.

Taiwan staat bekend om zijn hooggeteelde thee. Die groeit trager door de lagere temperaturen en doordat bergmist voor minder zonlicht zorgt. Daardoor zijn er meer mineralen beschikbaar voor elk theeblad, krijgen de bladeren een vollere groene kleur en blijven ze door de vochtige mist vrij soepel, wat ze geschikt maakt voor de intensieve verwerking tot oolong.

Taiwan is ook bekend om zijn theewedstrijden. Twee keer per jaar worden in elke theeregio honderden theesoorten door zeer gerespecteerde vakmensen vergeleken om een kampioensthee te kiezen. Telers strijden om eer, aanzien en de hogere prijs die zo’n bekroning oplevert.

De meeste thee wordt thuis gedronken, waar altijd een theetafel en gongfu-zetgerei klaarstaan. De Taiwanezen hebben hun eigen theeceremonie, die uitgebreider is dan in China, al is ze niet zo verfijnd als de Japanse ceremonie. Een bijzonder stuk zetgerei dat je nergens anders vindt, is het ruikkopje: een kopje waarmee je het aroma van de thee kunt opsnuiven.

Thee is in Taiwan overal aanwezig en een belangrijk deel van het dagelijks leven van hele families. Ze wordt in elke regio geteeld en op elke straathoek verkocht. Je krijgt ze in speciale theehuizen, tijdens zakelijke onderhandelingen, op huwelijksfeesten en bij uitvaarten.

Thee is een deel van het sociale weefsel van Taiwan. “Kom binnen en drink thee” is een gebruikelijke begroeting voor gasten, en het bekendste Taiwanese gezegde laat zien hoe bijzonder thee op het eiland is.

“Je hebt vrienden en je hebt thee – dus je bent rijk!”

Daar zijn we het helemaal mee eens.

De bekende theeregio’s van Taiwan

Nantou

Nantou is het grootste theegebied van Taiwan en goed voor bijna de helft van de productie van het eiland. Het belangrijkste handelscentrum is het dorp Lu Gu. Andere bekende plaatsen zijn de bergen Dong Ding en Shan Lin Xi, en de omgeving van het Sun Moon Lake. De oolong uit dit gebied is van hoge kwaliteit, maar veel van de andere thee die er gemaakt wordt, is eerlijk gezegd vrij middelmatig.

Berg Dong Ding: De Dong Ding is een van de eerste theegebieden van Taiwan en is nu bijna helemaal bedekt met theeplantages. De berg is een bekende lokale toeristische trekpleister met theemusea, cursussen en een jaarlijks festival waarop de nieuwe oogst wordt gevierd en het zetten van gongfu cha levend wordt gehouden. De theetuinen op de berg (de inwoners noemen ze ting tung) krijgen ’s ochtends erg veel zon, maar liggen ’s middags volledig in de mist.

Berg Shan Lin Xi: Een van de hoogste theebergen, bekend om zijn schoonheid en natuur.

Sun Moon Lake: Een heel mooi meer, omringd door theetuinen. De regio staat bekend om zijn zwarte thee, die sommigen ‘rode robijn’, de ‘oorspronkelijke Taiwanese thee’ of de ‘authentieke smaak van Taiwan’ noemen.

Taipei

Taipei was ooit de grootste theeregio van Taiwan, maar door economische groei en woningbouw is de thee er naar de achtergrond verdwenen. Nu blijven er nog twee bekende gebieden over die uitzonderlijke thee maken: Pinglin en de berg Mucha.

Pinglin: Dicht bij Taipei en bekend als het centrum van de theehandel in de regio. Veel inwoners van Taipei gaan nog altijd naar Pinglin om tijd door te brengen in de bekende theewinkels. Pinglin is bekend om Pouchong (of Bao Zhong), een van de weinige oolongs die nog in langwerpige, gedraaide bladvorm worden gemaakt (de meeste zijn gerold of tot bolletjes gevormd). Meer dan 80% van de inwoners van Pinglin teelt thee of werkt in de theesector.

In dit gebied staat ook wat naar eigen zeggen het grootste theemuseum ter wereld is. Het museum toont hoe thee wordt geteeld en gemaakt, maar ook welke invloed thee had op de Chinese en Taiwanese cultuur.

Berg Mucha: Bekend om zijn Tie Guan Yin, die er op dezelfde manier wordt gemaakt als in China, dankzij twee bekende broers die hier uit Anxi naartoe kwamen.

Hsinchu

Hsinchu is een klein maar bekend theegebied waar donkerdere oolongs vandaan komen. Het is vooral bekend om thee waarvan de bladeren door dwergcicaden zijn aangevreten: Oriental Beauty, in Taiwan Bai Hao genoemd. De bekendste theeplantages liggen bij de dorpen Beipu en Emei.

Chai Yi

Een jonger theegebied, bekend om de bergen Ali Shan en Yu Shan. Uit Chai Yi komen de bekende Alishan-oolong en Jin Xuan.

Het district Chai Yi heeft een weids, indrukwekkend landschap met heuvels en water, met meren en uitzichten op zee.

Hualien

Een klein gebied aan de oostkust waar allerlei soorten thee worden gemaakt, ook bloementhee. De bekendste streek van Hualien is Taitung.

Taichung

Een jonger theegebied, vooral bekend om zijn kwaliteitsvolle hooggebergte-oolongs. De bekendste bergen zijn Li Shan en Da Yu Lin.

Li Shan: Li Shan, ook wel Perenberg genoemd, is een vrij nieuw theegebied dat vroeger vooral bekend was om zijn fruitbomen.

Da Yu Lin: Dit gebied behoort tot de hoogst gelegen theegebieden ter wereld. Net als Li Shan is het gebied vrij nieuw in de thee en kwam het op door de grote vraag naar kwaliteitsthee.

De bekende theesoorten van Taiwan

Red Ruby

De bekende nummer 18 of Ri Yue Tan Hong Cha

Deze zwarte thee, genoemd naar de bekende cultivar ‘18’, staat ook bekend als de oorspronkelijke smaak van Taiwanese thee. De thee is vol, zacht en muntig, met een fruitig boeket. De meeste Red Ruby, ook de hoogste kwaliteitsgraden, wordt geteeld bij het Sun Moon Lake.

Wen Shan Bao Zhong of Pouchong

Een specialiteit van het dorp Pinglin. Bao Zhong betekent ‘in papier gewikkeld’, een verwijzing naar de tijd waarin deze thee aan de Chinese keizer werd aangeboden in papier in de lievelingskleur van de keizer. Het is een oolong met open blad die slechts licht geoxideerd is, voor 10-20 procent, met een heel groen, kruidig aroma en veel fruitige tonen. De theebladeren worden licht geroosterd om bittere smaken te verwijderen, wat een zachtere, evenwichtigere thee oplevert.

Gaba Oolong

Deze oolong heeft een fris, zacht aroma met een vleugje granen, terwijl de smaak tonen van zout en verse groenten heeft, met een zoete nasmaak die lang op de tong blijft hangen.

Gaba Oolong heeft een eigen orchideeënsmaak met een warm, houtig aroma. De smaak en kwaliteit van deze thee zijn het resultaat van een speciaal oxidatieproces dat door Japanse wetenschappers is ontwikkeld. Het resultaat is een zachte, ronde smaak die je nergens anders vindt.

Jin Xuan (Melkoolong of Golden Lily)

Jin Xuan, genoemd naar zijn cultivar (TTES12), heeft volle, boterachtige tonen van room en melk en een uitgesproken aroma. Deze zachte, subtiele en zijdezachte oolong met een vleugje plantaardige smaak wordt gewaardeerd om zijn frisse, zoete en melkachtige aroma.

Niet te verwarren met kunstmatige ‘melkthee’, een goedkope thee die op smaak is gebracht met melkderivaten. Wie ze eenmaal geproefd heeft, haalt ze natuurlijk nooit meer door elkaar!

Si Ji Chun (Vier Seizoenen)

Deze oolong, ook Evergreen genoemd, wordt het hele jaar door geoogst en gewaardeerd om zijn frisse, groene smaak. De Chinezen noemen hem vaak blauwgroene thee, wat betekent dat het een heel groene of licht geoxideerde oolong is.

Taiwanese oolongs worden gewaardeerd om hun groene, frisse en heldere smaak, en onze High Mountain Oolong is daar geen uitzondering op. Eenmaal gezet is deze thee zoet en licht genoeg voor beginners, maar met een diepgang die ook een echte theekenner zal waarderen.

Oriental Beauty

Oriental Beauty, ook Dongfang Meiren of Formosa-thee genoemd, is een delicate Taiwanese oolong met witte toppen. Deze oolong is bekend om de groene dwergcicaden die vlak voor de oogst aan de bladeren knabbelen. Door hun beten geeft de plant L-theanine af, wat deze thee een complexe smaak geeft.

Deze delicate, volle thee past bij veel gelegenheden. Oriental Beauty is geurig, met een zoet, bloemig aroma en veel tonen van honing en fruit, die een lange nasmaak geven.

Taiwanese Tie Guan Yin

De Tie Guan Yin-theeplant kwam uit Anxi in Fujian en werd geplant in Muzha in het district Wenshan. In 1919 brachten twee broers, Zhang Nai Miao en Zhang Nai Qian, de theestruiken uit Anxi mee. Sindsdien staat het gebied bekend om zijn matig geoxideerde, matig geroosterde thee in Tie Guan Yin-stijl, die vrij dicht bij het origineel uit Fujian ligt.

Alishan, Li Shan, Shan Lin Xi, Dong Ding

Deze thee, vaak orchidee- of jade-oolong genoemd, komt uit de belangrijkste oolonggebieden van Taiwan en biedt complexe aroma’s en een vol mondgevoel. Authentieke thee uit deze gebieden groeit hoog in de bergen.

Een goed voorbeeld is Alishan: de smaak van deze thee is zacht en zoet, met een warme ondertoon van geroosterd graan door het lange, trage roosteren van de theebladeren. Die gaat over in een honingachtige, volle nasmaak met een vleugje kruidigheid. Deze oolong, geteeld op de hellingen van de Alishan in Taiwan, is een fijne kop voor elke dag en voor elke theeliefhebber.

Taiwan heeft meer te bieden dan oolong, maar wat vind jij? Heb je al eens een van de minder bekende theesoorten geproefd, of kom je moeilijk voorbij de bekende oolong? Hoe verhoudt Taiwan zich als theeland tot China en Japan? Deel je ervaringen hieronder in de reacties, en stel gerust je vragen.

Volgende week gaat onze reis door de wereld van de thee verder…

Wouter

Thee uit deze regio

Alishan Oolong

Vanaf € 8,97

Bi Luo Chun

Vanaf € 13,75