Thee in China

China – het land van de thee

Bij Valley of Tea houden we van thee uit alle hoeken van de wereld. Maar één theeregio ligt me bijzonder na aan het hart.

Je raadt het al: het thuisland van de thee. China.

We beginnen met de geschiedenis van thee in China, gaan daarna langs de belangrijke theeregio’s en eindigen met de bekende theeën zelf.

De geschiedenis van Chinese thee

De rijke theegeschiedenis van China gaat bijna 5000 jaar terug, en het verhaal van onze favoriete drank is verweven met de opkomst en ondergang van grote dynastieën, de wijsheid van grote filosofen en de verspreiding van de Chinese cultuur.

In de begindagen van het Chinese theedrinken werd thee gedronken door de monniken van de eerste Chinese kloosters. Hoge ambtenaren voegden zelfs theeblaadjes toe aan hun eten. Schrijvers en geleerden prezen de plant in hun werk.

Maar pas met de opkomst van de Han-dynastie (206 v.Chr. – 220 n.Chr.) werd de theebereiding meer gestandaardiseerd en ontwikkelden de Chinese theesoorten (daarover later meer) de eigen kenmerken en smaken waarmee ze zelfs wijn naar de kroon konden steken als complexe, veelzijdige drank.

Onder de Tang-dynastie (618 – 907 n.Chr.) kwam een culturele en culinaire theerevolutie op gang. Chinese notabelen maakten van theedrinken een dagelijkse gewoonte, een teken van hun verfijning en beschaving. De allereerste theehuizen ter wereld openden hun deuren, en ambachtslieden, schilders en dichters kwamen er in groten getale op zoek naar inspiratie.

Geen wonder dat zoveel van hun werk een eerbetoon aan thee werd!

In deze periode werd thee voor het eerst tot koeken geperst, om hem te kunnen bewaren en verspreiden. Die koeken werden vervolgens tot poeder vermalen en met kokend water opgediend, waarin de drinkers de thee lieten trekken tot de vertrouwde drank die we vandaag kennen.

Boeddhistische monniken, edelen en zenmeesters omarmden thee als deel van hun contemplatieve leven, maar ze begonnen ook de waarde van het zetten en drinken zelf te prijzen. Goede thee vraagt tijd. De zenmeesters zagen die tijd als een wezenlijk onderdeel van het bereiden en delen van thee.

Theedrinken werd een onderdeel van spirituele beoefening en zelfontplooiing, vaak met smaakmakers als gember, specerijen, sinaasappel en zelfs ui, die aan de zachtjes trekkende thee werden toegevoegd.

Tegen de tijd van de Song-dynastie (960 – 1279 n.Chr.) was de ‘theeweg van de Song’ een spirituele voorloper geworden van de Japanse theeceremonie. Deze culturele en poëtische praktijk legde sterk de nadruk op de regels van de theebereiding, die net als de thee zelf in de honderden jaren sinds de Han en de Tang steeds verfijnder was geworden.

In de Song-periode bestond thee vooral uit groene theeblaadjes, fijngemalen tot poeder en met een speciaal daarvoor gemaakte bamboeklopper schuimig geklopt. Er zouden nog eeuwen voorbijgaan voor de losse thee opkwam die vandaag zo gangbaar is.

Maar met de opkomst van de Ming-dynastie (1368 – 1644 n.Chr.) kwam ook de losse thee op. Thee werd voortaan als blad verscheept en gezet, een ontwikkeling die leidde tot de theepot en de vroegste versies van de gaiwan.

Thee raakte ook breder verspreid in heel China. Een drank die vroeger voorbehouden was aan keizers, edelen en zenmeesters, werd nu een drank voor het hele land, en de vraag naar thee en theegerei steeg niet alleen in China, maar ook ver daarbuiten.

Onder de Ming-dynastie werd thee uiteindelijk de drank zoals we die vandaag kennen: in deze periode kwamen de eerste versies van zwarte thee, oolong en groene thee op. Thee was de geheime kracht van China geworden, een kracht die het land angstvallig afschermde van de rest van de wereld. Schepen van over de hele wereld zochten de Chinese havens op, laadden thee in en verspreidden de drank over de wereld.

Dat kon niet eeuwig duren. Na de Opiumoorlogen met Groot-Brittannië werd het Chinese theemonopolie doorbroken. De Britten plantten thee aan in Sri Lanka (toen nog Ceylon) en elders, waardoor de Chinese thee-economie in een recessie belandde. Die toestand hield meer dan een eeuw aan.

Maar de tijden zijn opnieuw veranderd. In de afgelopen twintig jaar of zo is de Chinese theesector weer tot leven gekomen. China heeft zijn vroegere plaats in de theewereld heroverd, en de groei van Chinese thee betekent één ding.

We beleven opnieuw een bloeitijd voor Chinese thee.

De theeregio’s van China

Fujian: Deze grote theeregio maakt een zeer brede waaier aan theesoorten. In de provincie Fujian liggen de bekende theegebieden Fuding, Wuyi en Anxi.

Fuding - de bakermat van de witte thee, en ook bekend om jasmijnthee en groene thee

Wuyi-gebergte – een mineraalrijk, bergachtig gebied dat bekendstaat om sterk geroosterde oolong en gerookte lapsang souchong

Anxi – de thuisbasis van de Tie Guan Yin-oolong

Yunnan: Yunnan is een zeer bergachtige, afgelegen provincie en geldt als de plek van de vroegste theeplanten en de bakermat van de thee.

Yunnan is vooral bekend om zijn oude theebomen, waarvan sommige honderden jaren oud zijn. Deze bomen leveren een bijzondere thee, pu-erh, die vaak tot koeken, bakstenen of tuocha wordt geperst en tientallen jaren kan rijpen.

Yunnan is ook de thuisbasis van drie bekende zwarte theeën: Golden Needle, Golden Monkey en zwarte Yunnan-thee.

Anhui: In Anhui liggen de bekende Gele Bergen (Huang Shan). De provincie maakt bekende groene theeën zoals Taiping Houkui en Mao Feng, en daarnaast de zwarte thee Keemun (of Qimen).

Zhejiang: Deze provincie staat bekend om haar verscheidenheid. De in China geliefde Dragon Well (Longjing) wordt geteeld rond het Westmeer (Xihu) bij Hangzhou, en Zhejiang maakt ook gunpowderthee (Zhu Cha).

Guangdong: Phoenix Oolong of Dan Cong wordt zorgvuldig geteeld in Fenghuang, het bekende theegebied in de Chinese provincie Guangdong. Fenghuang, de Feniksberg, geeft deze oolong zijn naam.

Guangxi: In Guangxi gedijen witte, groene en zwarte thee, die allemaal op smaak kunnen worden gebracht met de bekende zoete osmanthusbloesems van Guangxi.

Jiangxi: Van geparfumeerde theeën en bloemige groene theeën tot zwarte thee in Keemun-stijl: Jiangxi kent heel wat theestijlen. Een bekende thee uit de regio is Lushan Yunwu, de wolken-en-mistthee.

Jiangsu: Jiangsu, de thuisprovincie van de bekende groene thee Bi Luo Chun, staat ook bekend om andere soorten groene thee.

In Jiangsu liggen de Dong Ting-regio (waar Bi Luo Chun wordt geteeld) en Yixing, waar de bekende paarse klei vandaan komt voor de Yixing-theepotten die een vaste waarde zijn bij de gongfu-bereiding.

Bekende Chinese theeën

Longjing: Deze zachte, milde thee, ook bekend als Dragon Well, wordt geteeld in de berggebieden rond Hangzhou in Zhejiang. De thee is licht geelgroen, en lichtere blaadjes wijzen op een hogere kwaliteit. Hij heeft een krachtig, zoet aroma en een milde, grasachtige smaak, met mooie lange, platte blaadjes.

Keemun zwarte thee: Deze krachtige, moutige zwarte thee is geliefd bij theedrinkers in heel het Verenigd Koninkrijk. Op westerse markten zijn twee kwaliteitscategorieën verkrijgbaar, terwijl Chinese consumenten ook een variant kunnen kopen die speciaal is afgestemd op de gongfu-theeceremonie.

Bi Luo Chun: Deze ‘groene slak van de lente’ wordt vroeg in de ochtend geplukt op de hellingen van de Dong Ting-regio. De fruitige groene thee wordt gemaakt van de knop en het eerste blad van de theeplant, is licht van kleur en wordt strak opgerold als een slakkenhuis.

Da Hong Pao: Deze ‘Grote Rode Mantel’ is een bekende rotsoolong uit Wuyi, een theestijl die Yan Cha heet. Deze volle bergthee met gedraaide blaadjes heeft een diepe mineraliteit, complexe bloemige smaken en warme geroosterde tonen. Beginners vinden hem soms wat intimiderend, kenners zijn er dol op: een thee om te proberen.

Tie Guan Yin: Deze ‘IJzeren Godin van Barmhartigheid’ is een oolong die vernoemd is naar de Chinese godin van het mededogen. De zoete thee met toetsen van honing en perzik varieert van zacht en bloemig tot warm en geroosterd. Je vindt hem in zowat elke bar en elk restaurant in China, en hij is geliefd om zijn bloemige geur en lange, zoete afdronk.

Bai Hao Yin Zhen: Silver Needle is een witte thee die alleen wordt gemaakt van theeknoppen uit een klein deel van Fujian. Deze lichtgele thee heeft een subtiele, romige smaak.

Sheng Pu-erh: Een rauwe thee waar theeliefhebbers over de hele wereld naar op zoek zijn. Deze groene pu-erh geeft een zoetere, geurigere thee dan de meer gangbare gerijpte pu-erh.

Pu-erh komt van oudere theebomen, die de thee een dieper, complexer karakter zouden geven. Daarom wordt deze thee in China zo hoog gewaardeerd. Vooral Sheng Pu-erh van de blaadjes van oude bomen, gushu genoemd, is erg gegeerd.

Shou pu-erh: Een thee die een dieprode kop geeft met een warm, zoet aroma, in balans gehouden door geurig hout en milde aardse diepte. Zet je het kopje aan je lippen, dan maakt dit aroma plaats voor een volle thee met complexe bloemige tonen en een blijvende hint van kamperfoelie.

Mi Lan Dan Cong: Deze Phoenix Oolong wordt zorgvuldig geteeld in Fenghuang, de Feniksberg, die deze oolong zijn naam geeft. De thee wordt al sinds de Ming-dynastie geteeld. De blaadjes geven een zoete, levendige thee met een uitgesproken fruitige smaak. Met tonen van perzik en lychee is Mi Lan Dan Cong een thee die kenners zeker zal aanspreken.

Huang Shan: Een bekende groene thee die door ambachtelijke boeren vlak bij de top van de berg Huang Shan wordt geteeld en geplukt. Breng je de thee naar je neus, dan ruik je een rijk bloemig aroma. Bij het drinken proef je een zoete, zachte en ronde smaak.

Jin Jun Mei: Deze ‘Gouden Mooie Wenkbrauw’ is een zwarte thee waar steeds meer vraag naar is. Hij heeft het mondgevoel en het aroma van een zwarte thee van hoge kwaliteit, met chocolade en andere rijpe tonen, gecombineerd met de herkenbare mineraliteit van de Wuyi-regio.

Jin Jun Mei is een thee van hoge kwaliteit uit het dorp Tongmu, die uitsluitend van knoppen wordt gemaakt. Doordat alleen knoppen worden gebruikt, krijgt de thee zijn typische gouden glans.

De kleine knoppen worden vroeg in de lente geplukt, wat zorgt voor een zoetere smaak.

Taiping Houkui: Deze thee, ook bekend als ‘apenleider’, valt op door zijn formaat. De blaadjes voor Taiping Houkui zijn veel groter dan je zou verwachten en groeien alleen in Anhui.

Deze losse thee heeft een zachte, bloemige geur en smaak met een duidelijk geroosterd randje.

Yunnan Golden Needle: Golden Monkey is een speciale kwaliteit Yunnan Dian Hong. Deze zwarte thee wordt uitsluitend gemaakt van gouden knoppen uit de Chinese provincie Yunnan. Door de oxidatie kleuren de knoppen goud, vandaar de naam ‘gouden scheut’. Het is een krachtige, complexe zwarte thee die gewaardeerd wordt door kenners die op zoek zijn naar uitgesproken nieuwe smaken. Met een krachtige, rokerige smaak van chocolade en cacao geven deze gouden knoppen een zijdezachte zwarte thee met subtiele hints van honing en peper.

Lapsang Souchong: Vol, rokerig en teerachtig: deze thee heeft een uitgesproken reputatie. Lapsang Souchong wordt geteeld in het Wuyi-gebergte in Fujian en bestaat in allerlei varianten, van ongerookt tot volledig gerookt. Deze rokerige en zoete zwarte thee heeft moutige tonen die aan een kampvuur doen denken.

Gunpowder groene thee: Ondanks de vurige naam (gunpowder betekent buskruit) staat gunpowderthee bekend om zijn zachte, volle smaken en de hint van rook die hem zo gewild maken. De thee geeft een zachtgele kop met een lange, zoete afdronk. Gunpowderthee komt uit Fuding in Fujian en profiteert van veel regen en hoge temperaturen.

Jasmijnparels: Jasmine Dragon Pearls worden gemaakt van geselecteerde jonge groene theeblaadjes die met jasmijnbloesems zijn geparfumeerd. De zilveren tipjes en kleine blaadjes worden met de hand tot kenmerkende parels gerold. De thee wordt in Fujian, China, geplukt en met de hand gerold.

Bai Hao Yin Zhen: Deze theestijl wordt gekenmerkt door de piepkleine trichomen (haartjes) op de knoppen, die de thee een zilverwit uiterlijk geven. De thee komt oorspronkelijk uit de provincie Fujian, uit de districten Fuding en Zhenghe.

Silver Needle biedt kenners een breed scala aan smaken, met een zacht kruidig aroma en tonen van gemaaid hooi, bessen en een rijke hint van karamel en pure chocolade. Deze thee bestaat alleen uit knoppen en is een vaste waarde onder de witte theeën.

Lushan Yunwu: Deze wolken-en-mistthee komt van de Lu Shan in de provincie Jiangxi. De naam verwijst naar de in wolken en mist gehulde bergen waar de thee groeit. De blaadjes worden afzonderlijk geplukt, verwelkt, in de pan verhit, tot gelijkmatige donkergroene krulletjes gerold en gedroogd.

Bailin Gongfu: Deze thee is een van de drie bekende gongfu-theeën uit de provincie Fujian. Hij wordt gemaakt in het dorp Bailin in het district Fuding, van de cultivar ‘Da Bai’ (grote witte), en wordt verwelkt, gerold, geoxideerd en daarna droog gebakken. De afgewerkte thee bestaat uit lange, dunne, draadachtige blaadjes in zwart en donzig goud.

Bailin Gongfu wordt in zijn thuisland China al honderden jaren gewaardeerd om zijn eigen karakter. De thee is volledig geoxideerd, waardoor de smaak zich kan ontwikkelen en zachter wordt.

Theeën uit deze regio

Bi Luo Chun

Vanaf € 13,75

Bailin Gongfu

Vanaf € 14,50